W numerze grudniowym prosiliśmy, abyście się zastanowili nad daniem, które jest kwintesencją polskiej kuchni. Okazało się, że zadanie nie było wcale takie proste, jakby się na pierwszy rzut oka wydawało. Zarówno dla uczestników Ligi, jak i dla komisarza, któremu niejednokrotnie ślinka ciekła na widok wymyślnych przepisów, opisów pitraszenia i zdjęć. Ale sam sobie jest przecież winien wymyślając takie a nie inne zadanie.
Do wyścigu o palmę pierwszeństwa rzuciliście wszelkie narodowe przysmaki. Zupy, czy jak to dawniej mawiano polewki, reprezentowane były przez barszcze, żury i rosoły. W tej kategorii bezapelacyjnie zwyciężył żur. Niejednokrotnie w pracach można było wyczuć silne przywiązanie do tej starodawnej potrawy i jasnego stwierdzenia: tam, gdzie żur, tam Polska. Zastanawiam się tylko, gdzie jest słynna zalewajka z opowieści strzelca Franciszka Dolasa, bohatera filmu Jak rozpętałem drugą wojnę światową.
Z dań, które kwalifikowaliście jako drugie, bardzo wysoko plasowały się potrawy z ziemniaków. Przeważały oczywiście te gotowane, choć według mnie zabrakło tej najprostszej – ziemniaków ze zsiadłym mlekiem. Nie ma się co dziwić, bo współczesne mleko po opuszczeniu fabryki zwanej mleczarnią jedynie przypomina biały napój. Nie znalazłem więc w waszych pracach ziemniaków parchanych, którym to daniem zostali uraczeni moi koledzy robiący badania etnograficzne na Białostocczyźnie. Zgłodniali i zmęczeni ucieszyli się, kiedy gospodyni zaproponowała im świeżutkie ziemniaki. Zapytała tylko, czy mają być parchane, czy też nie. Nie wiedząc, o co chodzi, odpowiedzieli, że parchane. Wówczas zręczna kucharka nabrała zsiadłego mleka w usta i wypluła na przygotowane kopczyki gorących ziemniaków… Nie będę opisywał reakcji moich przyjaciół.
Na stole z napisem Polska chcieliście także postawić nasze pieczywo oraz przyrządzane wedle różnorakich przepisów dania mączne z kluskami śląskimi na czele. Po nich proponowaliście najróżniejsze ryby i mięsa. W tej ostatniej kategorii zwyciężył oczywiście kotlet schabowy, choć jak mogliście się dowiedzieć z numeru o kuchni staropolskiej, wielka kariera wieprzowiny rozpoczęła się dopiero w XIX wieku – wcześniej uchodziła ona za mięso dobre dla plebsu. Jak schabowy, to nie mogło zabraknąć i kapusty – od tej smażone, po kapuśniaki i kwaśnice. Zwyciężył na szczęście bigos. Nie jakiś zwyczajny, broń Boże wegetariański, ale ten prawdziwy, chwalony przez poetów: z kiszonej kapusty, okraszony mięsem. Okazało się, że bigosem Polska stoi!
Co ciekawe, tuż za nim uplasowały się kiszone ogórki. I niech się na to krzywią Francuzi i Włosi, ogórek na polskim stole być musi. Podobnie zresztą jak grzyby: świeże, duszone, suszone i oczywiście marynowane. Na polskiej uczcie nie mogło też zabraknąć napojów i deserów. Obok miodów i piwa zagościły kompoty z suszonych owoców, a tuż przy toruńskich piernikach rozłożyły się smakowite szarlotki i wspaniałe sękacze.
Prace, które wpłynęły na IV etap, opisywały pojedyncze dania bądź całe zestawy. Podawaliście także przepisy, jak je upichcić. Niestety część prac na tym się kończyła i zabrakło wyjaśnień, dlaczego takie, a nie inne potrawy zasługują na miano narodowego.
Wojciech Kalwat
Komisarz Szkolnej Ligi Historycznej
ZWYCIĘZCY IV RUNDY
Szkoły ponadgimnazjalne:
19 pkt
LO im Marii Skłodowskiej-Curie w Strzelinie, drużyna: Alicja Chmielewska, Michał Partykowski, Jan Rozenek, opiekun Piotr Rozenek
I LO w Więcborku, drużyna: Agnieszka Zakościelna, Paulina Ostapiak,, Katarzyna Cieślik, opiekun Anna Skiba
18 pkt
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im Pamięci Ofiar Terroryzmu, drużyna: Joanna Mazur, Klaudia Miśkiewicz, Joanna Zuba, opiekun Maciej Rydzewski
II LO im. K. K. Baczyńskiego w Koninie, drużyna: Monika Pęczkowska, Martyna Wasylkowicz, Emilia Sparażyńska, opiekun Andrzej Warda
II LO im. K. K. Baczyńskiego w Koninie, drużyna: Justyna Guzik, Marta Musiałkiewicz, Oliwia Słupicka, opiekun Andrzej Warda
17 pkt
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im J. Noego w Czarnkowie, drużyna: Izabela Wojciechowska, Kinga Kurowska, Kinga Pawlęty, opiekun Anna Zalewska
Pijarskie LO w Łowiczu, drużyna: Maja Piórkowska, Weronika Dziedziela, Karol Matuszak, opiekun Przemysław Jabłoński
Pijarskie LO w Łowiczu, drużyna: Patrycja Mrożewska, Monika Olczak, Marta Hyziak, opiekun Przemysław Jabłoński
16 pkt
LO SS Urszulanek, drużyna: Marta Górka, Kornelia Muryń, Bartosz Woźny, opiekun Artur Łabenski
I LO im Oskara Kolberga w Kościanie, drużyna: Karina Marciniak, Sylwia Marciniak, Anna Kasińska, opiekun Piotr Maluśki
Publiczne LO w Bielsku Białej, drużyna: Dawid Kozioł, Natalia Mokwa, Szymon Wydrzyński, opiekun Andrzej Kowalczyk
LO w Opalenicy, drużyna: Marta Kaczmarek, Monika Kaczmarek, Ewelina Szałata, opiekun Elżbieta Mortka
Zespół Szkół Technicznych we Włocławku, drużyna: Paulina Rychnowska, Agata Habasińska, Katarzyna Celmer, opiekun Krystyna Grzesiak
VII LO im Wandy Szuman w Toruniu, drużyna: Dawid Rogoziński, Przemysław Urbański, Igor Żukowski, opiekun Krzysztof Greding
I LO im. A. Mickiewicza w Stargardzie Szczecińskim, drużyna: Aleksandra Kobylarek, Hanna Kąkolewska, Jakub Siwiec, opiekun: Włodzimierz Bas
I LO w Więcborku, drużyna: Joanna Przybylska, Angelika Sosnowska, Małgorzata Śliwińska, opiekun Anna Skiba
15 pkt
I LO im. T. Kościuszki w Mysłowicach, drużyna: Beata Chwałek, Marek Kaszyca, Natalia Leńdźwa, opiekun Sylwia Plewa
Zespół Szkół Technicznych w Mielcu, drużyna: Marek Bogdan, Krystian Kasprzak, Mateusz Ccuchra, opiekun Paweł Wal
14 pkt
LXXXVI LO im Batalionu „Zośka”, drużyna: Paulina Piasecka, opiekun Donald Szoka
I Społeczne LO w Gliwicach, drużyna: Nina Gara, Paulina Garbas, Michał Orzechowski, opiekun Włodzimierz Kozaczka
12 pkt
Zespół Szkół Technicznych w Płocku, drużyna: Marta Zasowska, Katarzyna Kosztowna, Maciej Łuczka, opiekun Danuta Czapska
Gimnazja i szkoły podstawowe:
18 pkt
Gimnazjum im. Jana Pawła II w Żydowie, drużyna: Liwia Kowalewska, Romana Pokorzyńska, Kinga Trzybińska, opiekun Maciej Nowak
Gimnazjum nr 2 w Ludżmierzu, drużyna: Anna Czaja, Katarzyna Plewa, Maksymilian Korczyk, opiekun Adam Błaszczyk
Pijarskie Gimnazjum im. Królowej Pokoju drużyna: Ludwika Sokół, Sylwia Zakrzewska, Paulina Wasilewska, opiekun Renata Stasiewicz
17 pkt
Gimnazjum nr 3 im A. Szklarskiego w Katowicach, drużyna: Natalia Baron, Ewelina Kaczmarek, Adrianna Sanakiewicz, opiekun Krystyna Heyda
Gimnazjum nr 1 im A. Mickiewicza w Reszlu, drużyna: Marcin Małysz, Magdalena Badzińska, Agata Tabaka, opiekun Magdalena Baranowska
SP 24 STO, drużyna: Piotr Książczak, Patryk Kosieradzki, Michał Zapała, opiekun Andrzej Turbiasz
Gimnazjum im. Zjednoczonej Europy w Grabowie n. Prosną, drużyna: Jakub Nawrot, Mikołaj Masłowski, Dawid Klada, opiekun Rafał Niełacny
16 pkt
Zespół Szkół Integracyjnych w Wałbrzychu, drużyna: Katarzyna Zając, Justyna Kuśmierska, Aleksandra Łaska, opiekun Grzegorz Marszałek
Publiczne Gimnazjum Integracyjne nr 9 w Wałbrzychu, drużyna: Michalina Oziembłowska, Kamila Kłapińska, Karolina Augustyn, opiekun Teofila Leszczyńska
Społeczne Gimnazjum im. W. Korfantego w Katowicach, drużyna: Martyna Orcholska, Sonia Jarczyk, Jakub Patalong, opiekun Arkadiusz Zych
Gimnazjum nr 1 im. Ks. Mazowieckiego Siemowita IV w Gostyninie, drużyna: Karolina Wichlińska, Kamil Pirowski, Marcin Pypkowski, opiekun Marek Osmałek
Publiczne Gimnazjum nr 5 im Mikołaja Reja w Kluczborku, drużyna: Katarzyna Jankowska, Justyna Zalwert, opiekun Bogusława Golnik
Gimnazjum im Zjednoczonej Europy w Grabowie nad Prosną, drużyna: Klaudia Domin, Zofia Tomczak, Karolina Żuberek, opiekun Rafał Niełacny
Gimnazjum nr 7 im Konstytucji 3 Maja, drużyna: Martyna Rusak, Agnieszka Ludwinowicz, Magdalena Glinka, opiekun Rafał Marciniak
Gimnazjum nr 1 w Starachowicach, drużyna: Marysia Erbel, Anna Stępień, Ola Pękacz, opiekun Krzysztof Kasprzyk
15 pkt
Publiczne Gimnazjum nr 3 im. F. Chopina w Łodzi, drużyna: Grzegorz Kępisty, Michał Basiuras, Filip Benedykczak, opiekun Rafał Nowak
SP 24 STO, drużyna: Marceli Machaliński, Katarzyna Soszyńska, Michał Zdrojewski, opiekun Andrzej Turbiasz
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Martyna Judka, Liwia Pabijan, Artur Pawłowski opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Paulina Francuziak, Aleksandra Gałuszka, Adrianna Pocion opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum nr 1 w Starachowicach, drużyna: Anna Głowacka, Anna Kwiecień, Patrycja Fader, opiekun Krzysztof Kasprzyk
Gimnazjum nr 1 w Starachowicach, drużyna: Maciej Kasperkiewicz, Artur Ślęzak, Kamil Bogucki, opiekun Krzysztof Kasprzyk
14 pkt
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Jarema Radom, Krzysztof Krzewski, Bartosz Wdowiak opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Aleksandra Popławska, Mariusz Karp, Mateusz Pączek, opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum nr 70 w Warszawie, drużyna: Paulina Bujak, Joanna Kaptur, Oliwia Wrotek, opiekun Izabela Gruźlewska
Gimnazjum im Gen. J. Hallera w Gniewie, drużyna: Gabriela Bielecka, Michalina Bielecka, Angelika Deka, opiekun Maciej Shultz
Gimnazjum nr 3 w Gnieźnie, drużyna: Marcel Bahadły, Alicja Zawodna, Łukasz Kaczyński, opiekun Dariusz Jóźwiak
13 pkt
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Magdalena Gadzina, Agnieszka Maciejewska, Katarzyna Zielińska opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Marta Szkwarek, Agata Stupak, Karolina Maksylewicz, opiekun Wiesław Wierbiłowicz
Gimnazjum im. Gen. J. Hallera w Gniewie, drużyna: Karol Kordunowski, Aleksander Kordunowski, Karolina Cybula, opiekun Maciej Shultz
12 pkt
Gimnazjum nr 2 w Wilkanowie, drużyna: Patrycja Pawlaszek, Ewa Piecha, Magdalena Zwoleń opiekun Wiesław Wierbiłowicz
11 pkt
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Magda Męcińska, Klaudia Szopieraj, opiekun Paweł Konieczna
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Daria Lietz, Agata Wegner, Ola Broda, opiekun Paweł Konieczka
10 pkt
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Miłosz Bruski, Borys Golik, opiekun Elżbieta Słysz
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Katarzyna Rosiak, Patrycja Nowacka, opiekun Paweł Konieczka
SP Przymierza Rodzin w Warszawie, drużyna Janek Szeląg, Ryś Łagowski, Zuza Winglarek, opiekun Julita Gredecka
Gimnazjum im. Gen. J. Hallera w Gniewie, drużyna: Elżbieta Freda, Klaudia Krzyżanowska, Paula Strelau, opiekun Maciej Shultz
Gimnazjum nr 1 w Bielawie, drużyna: Anna Sypniewicz, opiekun nie podano
9 pkt
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Robert Wyszomirski, Karolina Rogalska, Martyna Stawicka, opiekun Paweł Konieczka
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Daria Kapka, Lidia Kadow, Zuzanna Komorowska, Opiekun Paweł Konieczka
8 pkt
Gimnazjum nr 1 w Żołędowie, drużyna Martyna Łuczkowska, Agnieszka Krause, Aneta Papierowska, opiekun Elżbieta Słysz
Gimnazjum im Gen. J. Hallera w Gniewie, drużyna: Gniewko Kamiński, Krzysztof Guz, Miłosz Chojnacki, opiekun Maciej Shultz
Gimnazjum nr 1 w Bielawie, drużyna: Sylwia Gruszowska, Roksana Oleszczuk, opiekun Renata Norberciak
KLASYFIKACJA PO IV RUNDZIE
Szkoły ponadgimnazjalne:
72 pkt
I LO w Więcborku, drużyna: Agnieszka Zakościelna, Paulina Ostapiak,, Katarzyna Cieślik, opiekun Anna Skiba
