W 1798 roku na Malcie generał Napoleon Bonaparte, naczelny wódz wojsk francuskich w kampanii egipskiej, został wyświęcony na wolnomularza. Nadchodziły dobre czasy dla masonerii.

W oktrojowanej, napoleońskiej Konstytucji Księstwa Warszawskiego znalazły się dwa lakonicznie sformułowane artykuły. Artykuł 4 stwierdzał: „Znosi się niewola. Wszyscy obywatele są równi przed obliczem prawa. Stan osób pozostaje pod opieką trybunałów”, zaś art. 69: „Kodeks Napoleona będzie prawem cywilnym Księstwa Warszawskiego”. Te zadania konstruowały nową, prawną i sądową, rzeczywistość, do której mieszkańcy ziem polskich byli zupełnie nieprzygotowani.

Popioły to bezwzględnie największa powieść polska opowiadająca o czasach napoleońskich. Gąsiorowski ze swą „trylogią szwoleżerską”, Tetmajer z Końcem epopei czy Przyborowski z szeregiem bagatelnych opowiastek, to tylko blade cienie epoki przy potężnej wizji Żeromskiego. Dodajmy przekrojowej, bo narracja startuje w chwili, gdy wschodzi gwiazda Napoleona. To sam początek powieści, krótko potem, jak ogary idą w las, Rafał czyta stetryczałemu ojcu gazetową relację o czynie młodego generała Republiki.

Z Thierrym Lentzem, dyrektorem Fondation Napoleon w Paryżu, rozmawia Bogdan Borucki.