W XVI wieku ziemie Rzeczypospolitej i Prus Książęcych stały się azylem dla przedstawicieli różnych grup wyznaniowych uciekających przed prześladowaniami w Europie Zachodniej. Wśród nich byli też mennonici – radykalni anabaptyści, którzy opuścili Niderlandy, aby osiąść w pobliżu Gdańska i Elbląga. Ich głównym skupiskiem były podmokłe Żuławy, które wytrwale osuszali i zagospodarowywali.

Istnieją miasta, których mury od stuleci przechowują wielowiekową tradycję, np. w Rzymie możemy gołym okiem śledzić następowanie kolejnych stylów architektonicznych. Istnieją także osady, których mieszkańcy mogą się odwołać do przodków w prostej linii spoczywających na pobliskich cmentarzach. Są jednak miasta, których historia urywa się w pewnym momencie, ład społeczny ustępuje dezintegracji, a domostwa, kościoły, cmentarze obracają się w ruinę lub przestają istnieć. Takiego właśnie losu doświadczył Elbląg w wyniku drugiej wojny światowej i tuż po jej zakończeniu.

Elbląg w epoce nowożytnej żył w cieniu większego brata – Gdańska, ku któremu w XVII stuleciu zwróciły się pożądliwe oczy królów szwedzkich. Ale Elbląg również znalazł swojego adoratora, i to nadzwyczaj wytrwałego – księcia pruskiego, a zarazem elektora brandenburskiego.