W odwiecznym wielogłosie sporów dotyczących oceny działalności Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie jedno nie ulega wątpliwości – Krzyżacy byli wspaniałymi budowniczymi. Pozostawili wiele niezwykłych budowli, wśród których prym wiedzie malborski zamek. Lecz prawie nikt już nie pamięta, że przez pierwsze stulecie krzyżackiej dominacji symbolem potęgi zakonu i ośrodkiem władzy był zamek elbląski.

Elbląg od wieków jest miastem pogranicza politycznego, kulturowego, religijnego. Historyczna część miasta, niegdyś otoczona murami, leży na skraju Żuław, a przedmieścia rozciągają się na zboczach zachodniej krawędzi Wysoczyzny Elbląskiej.